Bir kuvvetin yönünü değiştirme kabiliyeti, bir dönme ekseninden diğer iletim ya da hareketle iş yapma gücü çok sayı da model makinenin önemli bir özelliğidir. Hala bunun gibi fonksiyonlar sık sık geçmiş yüzyıllar öncesine dayanan dişli tekniğine dayanmaktadır.

Bir dişli, merkezi bir dönmek senle monte edilmiş, dış kısmında bir dizi çark ya da dişli bulunan ve bu dişli çarkların birbirlerine kenetlendi bir tekerlektir. Çarkın dişleri, transmisyon olarak bilinen ve eşleşmeyle biçimlendirilmiş bir dişlinin açısal hızının komşu Dişli iletilebilmesini sağlar. İki tekerleğin dişleri arasındaki oran, ikinci dişlinin dönmesiyle bir mekanik avantajın sağlandığı kuvvet ve hızlı tanımlar. Daha küçük olan ikinci dişleri daha hızlı döner fakat daha az tok ya da dönme kuvveti uygular.

Dişli kullanıldığı bilinen en eski özel aygıt için yapımı güney-yönelimli el arabasıdır: yön bulma aygıtları MÖ 3. yüzyılda kullanılıyordu. Antik yunanda dişli teknolojisi 1900 yılı civarında bir Akdeniz gemi enkazında bulunan karmaşık bir astronomik hesap makinesi olan Antikythera mekanizmasındaki gibi aygıtların yardımıyla zirve noktasına ulaşmıştı.

Pratik uygulamalar

Su ve rüzgarın akışıyla gücünü kazanan ve kullanılabilir duruma gelen daha hazır pratik dişli uygulamaları yavaş yavaş antik dünyaya yayıldı. Hayvan gücüyle çalışan ayak değirmenleri hatta insan gülle bile yaygın hale gelmeye başladı. Dişler değişik değirmen uygulamalarında kullanıldı, 10’un değirmenleri belki de en yaygın olanlarıydı, fakat bıçkıhanelerde de kesici Bıçakların dönerek çalışması için Dişliler kullanılıyordu ve Çekiç değirmenlerinde metal rulman üretmek yada para basmak için ağır tokmakları indirip kaldırmaya yarayan dişli takımları kullanılıyordu.

Yeni ilerlemeler Avrupa’da 13. yüzyıl civarında geleneksel saat makinasının geliştirilmesine yolaçtı ve endüstri devrimi, buhar gücüyle çalışan makineleri kontrol altında tutmak için daha önemli aktarım mekanizmalarının geliştirilmesine yardımcı oldu. Dişli mekanizması günümüzde otomobillerden püskürtmeli yazıcılara kadar uzanan pekçok makinada kullanılmaya devam etmektedir.

Dişli tipleri

Dişliler hareketi bir yönden diğer gün iletmek için değişik şekillerde ayarlanabilir yada dizayn edilebilir. Karışık aktarım Montajları, dönen tek bir kumandam elinden harekete geçirici bir kuvveti doğurabilir ve çeşitli çizgisel hareketlere güç sağlamak için uygulanabilir ya da gereken herhangi bir hızda dönen birileri daha fazla ileriye doğru iletebilir.

Bir önceki yazımız olan Geomterinin Tarihi başlıklı makalemizde geometri ve geometri tahiçesi hakkında bilgiler verilmektedir.